პომიდვრის გვიანი სიდამპლე პომიდვრის წარმოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დაავადებაა ბოსტნეულის სათბურებში. პომიდვრის გვიანი სიდამპლის სოკო, ძირითადად მიცელიუმი, იზამთრებს ავადმყოფის ორგანიზმში, პათოგენი ინფიცირდება შესაფერის გარემო პირობებში და დაავადების ადგილზე წარმოქმნის სპორანგიუმს, რომელიც ვრცელდება ქარითა და წვიმით. ტენიანობის შემთხვევაში სწრაფად აღმოცენდება და შეიჭრება ფოთოლში, ფოთოლში კი ქვემოდან ზემოთ ვითარდება ტიპიური შტამის ცენტრი. ცენტრალურ მცენარეზე წარმოქმნილი სპორანგიუმი ჰაერის ნაკადით ვრცელდება მიმდებარე მცენარეებზე ხელახალი ინფიცირების მიზნით. გვიანი სიდამპლის გამოვლენა და გავრცელება მჭიდრო კავშირშია კლიმატურ პირობებთან, ხოლო განვითარების სიჩქარე ასევე მჭიდრო კავშირშია პომიდვრის მოყვანის პირობებთან და მცენარის გამძლეობასთან.

სოფლის მეურნეობის პრევენცია და კონტროლი

1. პომიდვრის სხვადასხვა ჯიშს შორის დაავადებებისადმი მდგრადობის გარკვეული განსხვავებაა და კულტივაციისას უპირატესობა უნდა მიენიჭოს დაავადებებისადმი მდგრად ჯიშებს. გარდა ამისა, შესაბამისი შერჩევა უნდა მოხდეს ნამცეცის ან რეგიონის ადაპტირების უნარის მიხედვით. ღია გრუნტში გასაშენებლად უნდა შეირჩეს ღია გრუნტში გასაშენებლად განკუთვნილი სპეციალური ჯიშები; ადრეული სიმწიფის მქონე კულტივაციისთვის არ უნდა შეირჩეს გვიანი სიმწიფის მქონე ჯიშები; ნოტიო ან წვიმისადმი მიდრეკილი რაიონებისთვის უნდა შეირჩეს მაღალი მდგრადობის მქონე ჯიშები.

2. კულტივაცია და დაავადებათა პრევენცია. გონივრული კულტივაციის ტექნიკა შეუცვლელი აგრონომიული ზომებია დაავადებებისა და მავნებლების პრევენციისა და კონტროლისთვის. იმის გათვალისწინებით, რომ გვიანი სიდამპლე ყველაზე ხშირად მაღალი ტენიანობის პირობებში ვითარდება, უნდა იქნას მიღებული შემდეგი ზომები:

(1) თესლის დამუშავება: დაავადების პრევენცია და მკურნალობა ყველა დეტალიდან, თესლის დეზინფექციის მთავარი პუნქტია. თესლი თავდაპირველად 70%-იანი მანკოზების დასასველებელი ფხვნილით 500-ჯერ შესხურებულია სითხით, შემდეგ კი 55 ℃ ტემპერატურაზე 30 წუთის განმავლობაში წყალში დალბობა, ჭარბი ნალექის შედეგად გამოწვეული წყალდიდობის შემდეგ აღმოცენდება.

(2) მულჩირების კულტივაცია: პომიდვრის მულჩირების კულტივაცია უზრუნველყოფს ნიადაგის ტემპერატურისა და ტენიანობის შემცირებას, ჰაერის ტენიანობის შემცირებას, პომიდვრის ზრდისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნას, ბაქტერიების შეჭრას ხელს უშლის, ამცირებს დაავადებათა შემთხვევებს და აღწევს დაავადებათა პრევენციის მიზანს.

(3) გონივრული სიმჭიდროვე: ნიადაგის სხვადასხვა ნაყოფიერების მიხედვით, აკრზე დარგეთ სულ 2000-2400 ძირი, უზრუნველყავით მცენარის ვენტილაცია და სინათლისგან დაცვა, ჯანსაღი ზრდა, გამძლეობის გაზრდა. თუ დარგვის სიმჭიდროვე ძალიან მაღალია, მცენარეს, ღეროს, ფოთოლს, ნაყოფს შორის ურთიერთპატივისცემა, წყლის, ცხიმის ზრდა სუსტდება, ჰაერის ტენიანობა დიდია, ბაქტერიები შემოიჭრება, დაავადებებისადმი მგრძნობელობა პოპულარულია. თუმცა, სიმჭიდროვე ძალიან მცირეა, თუმცა ზრდის სიმტკიცე, ჰაერის ტენიანობა მცირეა, დაავადებებისადმი მდგრადობა კარგია, მაგრამ ვერ აღწევს საჭირო საერთო მოსავალს. ერთი სიტყვით, უსასრულო ზრდის ტიპის სიმჭიდროვე მცირე უნდა იყოს, ხოლო სასრული ზრდის ტიპის - დიდი.

(4) სასუქისა და წყლის მართვა: პომიდვრის სიცოცხლისუნარიანობის პერიოდში ნერგების გადარგვიდან ყვავილობის პერიოდამდე ნიადაგის ტენიანობა თანდათან უნდა გაიზარდოს 60%-დან 85%-მდე, კერძოდ, ნერგების პერიოდის 60%-მდე, ყვავილობის პერიოდის 70%-მდე, საწყისი შედეგის 80%-მდე, ყვავილობის პერიოდის 85%-მდე. როგორც ამბობენ, „მოსავალს წყალი იძლევა; მოსავალს კი სასუქი იძლევა“. სათანადო მორწყვა უმნიშვნელოვანესია საკვები ნივთიერებებისა და რეპროდუქციული ზრდის კოორდინაციის უზრუნველსაყოფად, რათა გაიზარდოს დაავადებებისადმი მდგრადობა. სასუქი წარმოების ძირითადი ფაქტორია, პომიდვრის დარგვისას მიწის ნაკვეთები უნდა იყოს მინიმუმ საშუალო ნაყოფიერებით, ნიადაგის მომზადების ხარისხი მომთხოვნი, ფხვიერი ნიადაგი, სასუქები, ში (1000-3000 კილოგრამი მაღალი ხარისხის ფერმის ნაკელი ერთ კუბურ მეტრზე), ფოსფორის სასუქი 50 კგ/კგ, კალციუმის სასუქი 20 კგ/კგ. გარდა ამისა, საკმარისი რაოდენობით აზოტის სასუქის მიწოდება, ფოსფორისა და კალციუმის სასუქი მოსავლიანობასა და ხარისხზე მნიშვნელოვანია. მხოლოდ სამი ძირითადი ელემენტის გონივრული თანაფარდობაა საჭირო მცენარის დაავადებებისადმი მდგრადობის გასაზრდელად, გვიანი სიდამპლის ბაქტერიების შეღწევის შესამცირებლად, კარგი მოსავლის მაქსიმიზაციისთვის. პირიქით, აზოტის, ფოსფორისა და კალციუმის არასწორმა თანაფარდობამ შეამცირა პომიდვრის მდგრადობა და გვიანი სიდამპლის გავრცელება ადვილად შეიძლებოდა, რაც გავლენას ახდენდა მოსავლიანობასა და ხარისხზე.

(5) სინათლისა და სითბოს პირობები: პომიდორი ფოტოფილური კულტურაა, სათესი ნაკვეთები უნდა იყოს დანგიანგში, წინააღმდეგ შემთხვევაში პომიდორი თხელი და სუსტი გაიზრდება, მიკრობები ადვილად შეჭრიან და დაავადებებს იწვევენ. პომიდორი ყველაზე ადაპტირებადი ტემპერატურაა 20-დან 25 ℃-მდე, ჩემი ქვეყნის პომიდვრის დარგვის არეალს აქვს ხელსაყრელი რესურსები მინდვრებისთვის, წლიური საშუალო ტემპერატურა 21 ℃-ია, მაგრამ წვიმიან სეზონზე, ზამთრის ყინვა, ნისლი, ჰაერის დიდი ტენიანობა, კარგია მიკრობების შეჭრისთვის, შემდეგ თუ დროულად არ გავუმკლავდებით, გვიანი სიდამპლე სწრაფად გავრცელდება, დროული პრევენცია და შესხურება უნდა მოხდეს.

6 ფოთოლი ამოიჭრა: გვიანი სიდამპლე ყველაზე ადვილად გავრცელებულია წვიმიან, მაღალი ტენიანობის, დაბალი ტემპერატურის, ნისლის, დილა-საღამოს ნისლიან ამინდში, მაგალითად, 75%-ზე მეტი ფარდობითი ტენიანობის დროს, 15-დან 25 გრადუს ცელსიუსამდე ტემპერატურაზე. მინდორში მიკროკლიმატის შესაცვლელად და ჰაერის ტენიანობის შესამცირებლად, მცენარის ქვედა ძირის ფოთლები და ზედმეტი მკვრივი ტოტები უნდა მოიხსნას მინდორში კარგი ვენტილაციისა და სინათლის გამტარობის უზრუნველსაყოფად, რათა განადგურდეს ბაქტერიების საცხოვრებელი გარემო და ამით შეფერხდეს დაავადებების გაჩენა.

7. თესლბრუნვა: სოლანასებრი კულტურების უწყვეტი მოყვანა, ნიადაგი, სადაც ბაქტერიების დიდი რაოდენობაა და ადვილად ჩნდება, რადგან კულტივაციის მინდორში დარჩენილი დაავადების ნარჩენები დასაწყისში ზამთრის ინფექციის წყაროა. ამიტომ, ნერგების ამოღებისას საჭიროა არა მხოლოდ მიწიდან ფოთლების, არამედ ნაყოფის გაწმენდა, არამედ ბაქტერიების დაგროვების უეცარი მასშტაბის თავიდან ასაცილებლად, არასოლანასებრ ბოსტნეულში უნდა ჩატარდეს 2-3 თესლბრუნვა.

ფიზიკური პრევენცია და კონტროლი

ფიზიკური კონტროლი გულისხმობს ფიზიკური მეთოდების გამოყენებას, როგორიცაა თესლი ქარისგან დასაცავად, სკრინინგისთვის, წყლისგან გამოყოფისთვის, ტალახის წყლისგან გამოყოფისთვის და სხვა მეთოდების გამოყენებით კარგი თესლის შესარჩევად; ან ფიზიკური მეთოდის გამოყენებას, როგორიცაა თესლის თბილ წვნიანში დალბობა, ბაქტერიების ზრდისა და განვითარების შესაჩერებლად, რათა მიღწეულ იქნას დაავადებათა პრევენციის მიზანი. მინდვრის სანიტარია ძირითადად გულისხმობს მინდორში დაავადებული ღეროების, ფოთლების, ხილის და სხვა ნარჩენების მოცილებას და მათ დაწვას ან ღრმად დამარხვას, რათა მაქსიმალურად შემცირდეს ნიადაგის ბაქტერიების რაოდენობა და შემცირდეს პათოგენური ინფექციის შანსი, რათა თავიდან იქნას აცილებული დაავადებები და გაიზარდოს შემოსავლები.

ქიმიური კონტროლი

პომიდვრის დაავადება ჩვენს რეგიონში კულტივაციის სხვადასხვა პერიოდში და სეზონზე დაფიქსირდა. ამიტომ, სასოფლო-სამეურნეო კონტროლისა და ფიზიკური კონტროლის შემდეგ, დაავადების სიმპტომები კვლავ ვლინდება, რაც მოითხოვს ქიმიური კონტროლის საშუალებების, ქიმიური პესტიციდების გამოყენებას დამხმარე კონტროლისთვის. ქიმიური კონტროლის ძირითადი მიზნებია: ბაქტერიული შეჭრის პრევენცია და კონტროლი; მიკრობების განადგურება; ბაქტერიების ზრდისა და განვითარების შეფერხება, პომიდვრის იმუნიტეტის გაძლიერება.

1. ნიადაგის დამუშავება: პომიდორს მოსწონს ნეიტრალური გარემო, მჟავე ნიადაგი, ტუტე ნიადაგი შეიძლება გაუმჯობესდეს უქმე კირის გამოყენებით. ნიადაგის ბაქტერიები ჩვენს ქვეყანაში პომიდვრის წარმოების მნიშვნელოვან საფრთხეს წარმოადგენენ. გარდა იმისა, რომ კარგად ახერხებენ სათესლე კვლების ნიადაგის დეზინფექციას, ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას ფართო სპექტრის ფუნგიციდური დეზინფექციის სფეროში, რაც ამცირებს ნიადაგში პათოგენებს (ხელმისაწვდომია ბაქტერიინი ან თუთია და სხვა პესტიციდები).

2, ნერგი და მოსავლის აღება: ფოთლის, ღეროს, ნაყოფის გვიანი სიდამპლის სიმპტომების გადანერგვის შემდეგ, პირველი ხელოვნური შესხურება დროულად უნდა მოხდეს, ხელმისაწვდომია 58%-იანი ყინვა, მანგანუმის თუთიის დასასველებელი ფხვნილი 500-ჯერ თხევადი შესხურება, შესხურება უნდა იყოს ერთგვაროვანი, გააზრებული, განსაკუთრებით ყვავილობის შუა პერიოდამდე, შედეგი კრიტიკულია, ადრეული და გვიანი განვითარების დროს უნდა შემოწმდეს გვიანი სიდამპლის და ორგანიზაციული კონტროლის დრო, მას შემდეგ, რაც ის პოპულარული გახდება, დიდ გავლენას მოახდენს მოსავლიანობასა და ხარისხზე. თუ მინდორში ცენტრალური დაავადების შტამები აღმოჩნდება, შეიძლება შემდეგი მეთოდებისა და აგენტების შერჩევა: შესხურების მეთოდი, პომიდვრის დაავადების ადრეულ ეტაპზე 72.2%-იანი პომელოს ჰიდროქლორიდის ხსნარის 800-ჯერ შესხურება, ან 72%-იანი ყინვა შარდოვანა • მანგანუმის თუთიის დასასველებელი ფხვნილი 400-600-ჯერ, ან 64%-იანი ყინვა • მანგანუმის თუთიის დასასველებელი ფხვნილი 500-ჯერ, შესხურება ყოველ 7-10 დღეში ერთხელ, უწყვეტი კონტროლი 4-5 დღე. თუ ფარდულში ტენიანობა ძალიან მაღალია ან მოღრუბლული დღეებია, შეიძლება გამოყენებულ იქნას ფხვნილის შესხურების მეთოდი, როგორიცაა Gerry მიკრო ფხვნილის 1 (50%) გამოყენება. ალკილ მორფოლინის (დასველებადი ფხვნილი) ფხვნილის შესხურებით კონტროლი, უკეთეს კონტროლის ეფექტს აღწევს. ღეროს დაავადების ლაქების საწინააღმდეგოდ შეიძლება გამოყენებულ იქნას მაღალი კონცენტრაციის თხევადი პრეპარატი, იქნება ეს ფოთლის შესასხურებელი თუ ღეროს დასაფარავი პრეპარატი, ყოველ 7-8 დღეში ერთხელ, ზედიზედ 2-3-ჯერ, მაგრამ ყურადღება მიაქციეთ, რომ შესხურებიდან 10 დღის შემდეგ ნაყოფი ბაზარზე ვერ გამოვა.